افزایش آنزیم کبد میتواند علامت این باشد که کبد به درستی عمل نمیکند. سلولهای آسیب دیده یا ملتهب کبد، آنزیمهایی در جریان خون ترشح میکنند که در آزمایش خون نشان داده میشوند. پزشکان در صورتی که علائم عوارضی را که معمولا سبب آسیب کبد میشوند مشاهده کنند، آزمایشات مربوط به آنزیمهای کبد را تجویز میکنند. بالا رفتن این آنزیم امکان دارد عوارض وحشتناکی به همراه داشته باشد.
آنزیم های کبدی کدامند؟
مهمترین آنزیمهای کبدی که در آزمایش خون مورد بررسی قرار میگیرند، عبارتند از:
- آلکالین فسفاتاز (ALP)
- آلانین ترانس آمیناز (ALT)
- آسپارتات ترانس آمیناز (AST)
- گاما گلوتامیل ترانسفراز (GGT)
زمانی که کبد آسیب میبیند، این آنزیمها وارد جریان خون میشوند. معمولا سطح آنزیمهای ALT و AST بالا رفته و در بیشتر آزمایشها این دو آنزیم بررسی میشوند
افزایش بیش از حد آنزیم های کبدی چگونه اتفاق میافتد؟
افزایش آنزیم های کبدی میتواند نشانه التهاب یا تخریب سلولها در کبد باشد. سلولهای کبدی ملتهب یا تخریبشده مقادیر بیشتری از مواد شیمیایی خاص، از جمله آنزیم های کبدی، به جریان خون آزاد میکنند که میتواند منجر به افزایش آنزیمهای کبدی در تستهای خونی شود. آنزیمهای کبدی افزایشیافتهای که اغلب دیده میشوند شامل آلانین ترنسآمیناز (ALT)، آسپارتات ترنسآمیناز (AST)، آلکالین فسفاتاز (ALP) گاماگلوتامیل ترنسپپتیداز (GGT) میشوند. ممکن است افزایش آنزیمهای کبدی طی یک تست خونی روتین تشخیص داده شود و اغلب نشاندهنده یک مشکل جدی یا مزمن نیست.
علل افزایش آنزیمهای کبد
اگر نتیجهی آزمایش خون کسی نشان دهد که آنزیمهای کبد او بالا هستند، پزشک به بررسی علتهای احتمالی خواهد پرداخت. این بررسیها شامل آزمایشات بیشتر به علاوهی پرس و جو در مورد سبک زندگی و عادات غذایی فرد میشوند. شایعترین علت افزایش آنزیمهای کبد، بیماری کبد چرب است. تحقیقات نشان میدهد ۲۵ تا ۵۱ درصد از افرادی که دچار افزایش آنزیمهای کبد میشوند بیماری کبد چرب دارند.
سایر عوارضی که معمولا آنزیمهای کبد را بالا میبرند شام موارد زیر میشوند:
- سندرم متابولیک
- هپاتیت
- مصرف الکل یا مواد مخدر
- سیروز که زخمی شدن بافت کبد است
سایر عوارضی که کمتر شایعاند و میتوانند آنزیمهای کبد را افزایش بدهند:
- هپاتیت خود ایمنی
- بیماری سلیاک
- عفونت ویروسی اپشتین بار
- سرطان کبد
- هموکروماتوز، یعنی زمانی که بدن، آهن زیادی جذب میکند
- مونونوکلئوز
- عفونت خون یا سپسیس
- بیماری ویلسون
- پلی میوزیت که شامل التهاب عضلات میشود
دربرخی موارد که این عارضه خطرات جدی به همراه داشته باشد امکان دارد پزشکان مجبور به پیوند عضو شوند. در لینک درج شده بهترین جراح پیوند کبد را معرفی کرده ایم.
علائم بالا بودن آنزیم های کبدی چیست؟
بالا رفتن این آنزیم ها به خودی خود بدون علامتند، اما علل زمینهای که علت بالا رفتن این آنزیمها هستند میتوانند سبب ایجاد علائمی به همراه آن شوند.
در بیشتر افراد بالا رفتن سطح آنزیم های کبدی بدون علامت است. اما زمانی که علت آن آسیب کبدی باشد، ممکن است برخی علائم ایجاد شود. از جمله:
- درد شکم
- ادرار تیره
- احساس خستگی
- خارش
- زردی پوست و سفیدی چشم
- روشن شدن رنگ مدفوع
- از دست دادن اشتها
- حالت تهوع و استفراغ
روش های تشخیص بالا بودن آنزیم کبد
برای تشخیص سطح آنزیمهای کبدی باید آزمایش خونی بهعنوان آزمایش عملکرد کبد انجام شود. مهمترین آنزیمهایی که میتوانند التهاب یا آسیب به کبد را مشخص کنند، آنزیمهای ALT و AST است. اگر مقدار این آنزیمها از سطح طبیعی بیشتر باشد، پزشک برای تشخیص بیماری آزمایشهای دیگری مانند سونوگرافی یا سیتیاسکن تجویز میکند. نسبتهای مختلف AST به ALT میتواند نشانه بیماریهای مختلف باشد.
آزمایش عملکرد کبد
در این آزمایش خون سطح پروتئینها و آنزیمهای خاص در خون اندازهگیری میشود. برای بررسی انواع بیماریهای کبدی آزمایش عملکرد کبد انجام میشود. برخی از رایجترین آزمایشهای کبد عبارتند از:
- آزمایش ALT: آلانین آمینوترانسفراز آنزیمی است که به تجزیه پروتئینها کمک میکند. این آنزیم در کبد یافت میشود. بالا بودن آزمایش آلانین آمینوترانسفراز یا ALT در خون نشانه مشکلی در کبد است.
- آزمایش ALP: این آنزیم در کبد، مجاری صفراوی و استخوانها یافت میشود. بالا رفتن آن میتواند نشانه آسیب یا بیماری کبدی، انسداد مجرای صفراوی یا بیماری استخوان باشد.
- آزمایش AST: آنزیم دیگری که در کبد یافت میشود. بالا بودن سطح آن در آزمایش نشاندهنده مشکلی در کبد است.
- آزمایش هپاتیت: اگر متخصص احتمال دهد، بیمار مبتلا به هپاتیت است، آزمایش هپاتیت انجام میشود. در این آزمایش عفونت هپاتیت بررسی میشود.
سونوگرافی کبد
درصورتیکه آزمایش عملکرد کبد مشکوک باشد، پزشک سونوگرافی کبد را تجویز میکند. در این آزمایش از امواج صوتی استفاده شده و انواع ضایعات کبدی یا بیماریهایی مانند کبد چرب و سیروز کبدی تشخیص داده میشود. همچنین برای تشخیص تومورهای بدخیم و خوشخیم میتوان از سونوگرافی کبد استفاده کرد.
روش های درمان بالا بودن آنزیم های کبد
درمان این اختلال در واقع با درمان علل زمینهای آن امکان پذیر است.
- بیماری کبد چرب: تغییرات شیوه زندگی مانند کاهش وزن از طریق ورزش کردن، مصرف رژیم غذایی سالم و متناسب میتواند به درمان این بیماری کمک کند. مشورت با متخصص تغذیه نیز میتواند به فرد برای حفظ رژیم غذایی و دنبال کردن برنامه کاهش وزن کمک کند. درصورتیکه بیماری کبد چرب الکلی باشد لازم است فرد مصرف الکل خود را کاهش دهد.
- سندروم متابولیک: کاهش وزن، ورزش، مصرف رژیم غذایی سالم و متناسب، تنظیم قند خون و کاهش استرس روشهای درمان سندروم متابولیک هستند، برای رسیدن به این اهداف میتوان از تغییرات شیوه زندگی از جمله ورزش، مدیتیشن، یوگا، ذهنآگاهی، نوشتن و کاهش تعهدات کمک گرفت.
- هپاتیت: درمان هپاتیت به حاد یا مزمن بودن آن بستگی دارد، در موارد حاد استراحت، مصرف مایعات فراوان و عدم مصرف الکل توصیه میشود. درمان هپاتیتهای مزمن اغلب شامل داروهای آنتیویروس میشود.
- سوء مصرف مواد و الکل: رفتاردرمانی، داروها و گروههای حمایتی میتوانند برای درمان این اختلال به افراد کمک کنند.
- سیروز: به این علت که سیروز تخریب دائمی کبد است درمانی برای آن وجود ندارد اما علت زمینهای تخریب کبد اغلب قابل درمان است. همه مواردی که پیش از این مورد بحث قرار گرفتند ممکن است منجر به سیروز شوند.
متخصص گوارش و کبد در شیراز و سایر شهرها را میتوانید مشاهده و نوبت بگیرید.
چگونه از بالا رفتن آنزیم های کبدی پیشگیری کنیم؟
پیشگیری از برخی بیماریهایی که باعث افزایش سطح آنزیم های کبدی میشوند، دشوار است. اما برای حفظ سلامت کبد میتوان برخی اقدامات را انجام داد.
- مصرف الکل را تا حد ممکن کاهش دهید.
- از سوزن یا اجسام آلوده به خون به طور اشتراکی استفاده نکنید.
- رژیم غذایی سالمی داشته باشید.
- واکسن هپاتیت A و B را دریافت کنید.
- اگر دیابت دارید، قند خون را همیشه کنترل کنید.
- هیچ دارو یا مکملی را بدون مشورت با پزشک استفاده نکنید.
- اگر اضافهوزن دارید، با رژیم و ورزش وزن خود را کاهش دهید.
- به طور منظم ورزش کنید.
سوالات متداول در خصوص افزایش آنزیم کبد
دلایل افزایش ناگهانی آنزیم های کبدی چیست؟
تغییرات آنزیمهای کبدی میتواند نشانه بیماری باشد. ممکن است التهاب کبد باعث افزایش آنزیم کبد شده باشد حتما با پزشک متخصص کبد مشورت نمایید.
اگر کبد سالم باشد دلیل بالا بودن آنزیم کبد چیست؟
بالا بودن آنزیم کبد گاهی ممکن است مربوط به آسیب کبدی نباشد. برخی داروها در افزایش آنزیم کبد نقش دارد داروهای مسکنی مثل استامینوفن باعث بالا رفتن آنزیم کبدی می شوند. همچنین برخی بیماریهای دیگر مانند ، بیماری ویلسون ، هموکروماتوز (افزایش آهن در بدن)، کولیت اولسراتیو ، سلیاک، کرون و… میتواند باعث افزایش آنزیم کبدی گردد.
لطفا توجه فرمایید مقاله “دلایل افزایش آنزیم کبد چیست و چه عوارضی به همراه دارد؟” صرفا جهت مطالعه شما بوده برای هرگونه مشورت و درمان به پزشک متخصص کبد مراجعه فرمایید.
ممنون از مقاله خوبتون